Obowiązek przestrzegania zasad równościowych oraz warunków podstawowych (Karty praw podstawowych i Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych)
Instytucje oraz beneficjenci realizujący Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej: FEnIKS), zgodnie z postanowieniami Umowy Partnerstwa na lata 2021-2027 [1] oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 [5], zobowiązani są do przestrzegania horyzontalnych zasad równościowych:
Dodatkowo, oprócz horyzontalnych zasad równościowych przy wdrażaniu Funduszy Europejskich obowiązują również horyzontalne warunki podstawowe, które FEnIKS musi spełniać przez cały okres jego realizacji. Tymi warunkami są:
Instytucje zaangażowane w realizację programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko mają obowiązek przestrzegania postanowień Karty praw podstawowych oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych na każdym etapie i w każdym procesie realizacji FEnIKS, czyli podczas przygotowywania, wdrażania, monitorowania, sprawozdawczości, ewaluacji, informacji i promocji oraz kontroli programu.
Natomiast Beneficjenci – zgodnie z podpisanymi umowami o dofinansowanie – zobowiązani są do przestrzegania postanowień tych dokumentów w trakcie realizacji swoich projektów.
Zgłaszanie podejrzeń o niezgodności projektów lub działań związanych z wdrażaniem FEnIKS z Kartą praw podstawowych lub Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych
Osoby bezpośrednio dotknięte działaniami naruszającymi Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych lub Kartę praw podstawowych, czyli posiadające interes faktyczny (potrzebę zrealizowania swojego uprawnienia lub obowiązku), mogą przekazywać zgłoszenia dotyczące niezgodności projektów lub działań związanych z wdrażaniem Programu z tymi dokumentami. Zgłoszenia przekazują odpowiednio do Instytucji Zarządzającej, Instytucji Pośredniczących oraz Instytucji Wdrażających.
Rozpatrywanie otrzymanych zgłoszeń odbywa się następująco:
Zgłoszenia dotyczące niezgodności działań z przepisami Karty praw podstawowych lub Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych mogą być zgłaszane za pomocą:
Otrzymane zgłoszenie o podejrzeniu niezgodności projektu lub działania związanego z wdrażaniem FEnIKS właściwa instytucja rozpatruje, co do zasady, w terminie 2 miesięcy od jego wpływu. Niemniej, w uzasadnionych przypadkach, istnieje możliwość wydłużenia tego terminu, o czym osoba składająca zgłoszenie zostanie poinformowana.
Dodatkowo, obok funkcjonującego mechanizmu zgłoszeń, podmioty lub osoby działające na rzecz dostępności lub równego traktowania mogą poinformować beneficjenta lub instytucję uczestniczącą we wdrażaniu FEnIKS o zauważonych problemach, nieprawidłowościach czy błędach związanych ze stosowaniem postanowień Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych lub Karty praw podstawowych.